Het nieuwe coalitieakkoord 2026–2030 van de partijen D66, VVD en CDA zet een duidelijke stap terug van de bezuinigingen die de afgelopen jaren het onderwijs onder druk zetten. In plaats van verder snijden, wordt onderwijs weer gezien als investering in de toekomst — met miljarden extra in het verschiet en concrete plannen voor verbetering van onderwijskwaliteit, medewerkers, leerlingen én studenten.
In dit blog ontleed ik de zes belangrijkste onderwijsplannen uit het akkoord voor de komende kabinetsperiode, met oog voor praktijk en impact.
Alles op een rijtje
1. Bezuinigingen volledig terugdraaien
Een van de opvallendste beslissingen in het nieuwe akkoord is dat alle eerdere bezuinigingen op onderwijs worden teruggedraaid. Het kabinet reserveert ongeveer € 1,5 miljard extra per jaar om onderwijs en onderzoek weer flink te versterken, in plaats van verder te snijden.
Dit betekent niet alleen meer geld voor scholen en universiteiten, maar ook dat eerdere kortingen op subsidies en initiatieven worden teruggedraaid, wat veel ruimte geeft voor herstel en vernieuwing in het onderwijslandschap.
2. Sterke focus op basisvaardigheden
Het akkoord benadrukt dat lezen, schrijven en rekenen centraal blijven staan. Scholen moeten extra aandacht besteden aan deze basisvaardigheden, omdat dit de fundamenten zijn voor alle verdere ontwikkeling.
Daarbij hoort een aanpak om onderwijsachterstanden zo vroeg mogelijk te signaleren en aan te pakken, bijvoorbeeld via voor- en vroegschoolse educatie. Dat helpt leerlingen om niet achterop te raken op de basisschool en daar later last van te krijgen.
3. Investeren in leraren en kleinere klassen
Een andere grote pijler is investeren in het lerarenberoep. Het akkoord wil het aantrekkelijker maken om leraar te worden en te blijven, bijvoorbeeld door meer tijd vrij te maken voor professionalisering en ontwikkeling.
Er worden bovendien pilotprojecten met kleinere klassen opgezet. Kleinere groepen kunnen leiden tot meer persoonlijke begeleiding en betere onderwijskwaliteit, wat leraars ondersteunt en leerlingen meer kansen biedt.
4. Passend en inclusief onderwijs
Het coalitieakkoord zet in op passend onderwijs dat aansluit bij de behoeften van elk kind. Dit betekent meer plekken en ondersteuning voor leerlingen die extra uitdaging nodig hebben — zoals hoogbegaafdheidsonderwijs — maar ook betere oplossingen voor kinderen die dreigen uit te vallen.
De richting is om inclusief te zijn waar mogelijk, en speciaal onderwijs te bieden waar nodig. Daarnaast zijn flexibiliteit en maatwerk sleutels in het voorkomen van schooluitval en het vergroten van de kansen voor alle kinderen.
5. Sterkere MBO-positie en beroepsgericht leren
Het middelbaar beroepsonderwijs (MBO) krijgt structurele steun en betere banden met het bedrijfsleven om de aansluiting op de arbeidsmarkt te verbeteren.
Ook de BBL-route (beroepsbegeleidende leerweg) wordt aantrekkelijker gemaakt door meer begeleiding en flexibele instroommogelijkheden. Dit moet MBO-studenten meer kansen geven om te leren én tegelijkertijd praktijkervaring op te doen.
Daarnaast krijgen studenten in het MBO vergelijkbare toegang tot huisvesting, sport en cultuur als studenten in het hoger onderwijs.
6. Onderwijsveiligheid, inspectie en onderwijsvrijheid
Een veilig leerklimaat is een expliciet onderdeel van het akkoord. Met de Wet “vrij en veilig onderwijs” wil het kabinet garanderen dat elke school een veilige plek is, met aantoonbare maatregelen tegen pesten en andere vormen van onveilig gedrag.
Tegelijkertijd blijft de vrijheid van onderwijs — Artikel 23 van de Grondwet — ongewijzigd: ouders kunnen vrij kiezen voor een school die past bij hun overtuiging.
Daarnaast wordt de rol van de Onderwijsinspectie versterkt, met meer aandacht voor kwaliteitsbewaking en toezicht dat scholen helpt om ambitieuze doelen te realiseren.
Wat betekent dit voor 2026 – 2030?
Als deze plannen doorgaan, betekent dit een duidelijke koerswijziging ten opzichte van eerdere jaren: van bezuinigingen naar investeren en versterken. De teruggedraaide bezuinigingen geven lucht aan veel instellingen, leraren en studenten. Extra middelen moeten helpen om het onderwijs weer toekomstbestendig te maken.
De nadruk op basisvaardigheden, professionele ontwikkeling voor leraren en veilige leeromgevingen sluit aan bij langdurige knelpunten in het systeem. Tegelijkertijd komt er nadruk op samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven — vooral in het MBO — en op kansen voor studenten in brede zin.
Een belangrijk punt blijft dat het kabinet een minderheidskabinet is, wat betekent dat veel van deze plannen nog steun moeten vinden in de Tweede en Eerste Kamer voordat ze definitief worden.
Wat betekent dit voor de periode 2026 – 2030?
Als deze plannen doorgaan, betekent dit een duidelijke koerswijziging ten opzichte van eerdere jaren: van bezuinigingen naar investeren en versterken. De teruggedraaide bezuinigingen geven lucht aan veel instellingen, leraren en studenten. Extra middelen moeten helpen om het onderwijs weer toekomstbestendig te maken.
De nadruk op basisvaardigheden, professionele ontwikkeling voor leraren en veilige leeromgevingen sluit aan bij langdurige knelpunten in het systeem. Tegelijkertijd komt er nadruk op samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven — vooral in het MBO — en op kansen voor studenten in brede zin.
Een belangrijk punt blijft dat het kabinet een minderheidskabinet is, wat betekent dat veel van deze plannen nog steun moeten vinden in de Tweede en Eerste Kamer voordat ze definitief worden.
Tot slot
Het coalitieakkoord 2026–2030 kiest voor een investeringspad waarin onderwijs weer centraal staat. Met € 1,5 miljard extra, een teruggedraaide bezuinigingsagenda en concrete plannen rond basisvaardigheden, leraren, passend onderwijs, MBO-positie en veiligheid, krijgen scholen en studenten perspectief op kwalitatieve verbetering en meer kansen.
Of al deze plannen volledig uitgevoerd worden, hangt af van politieke steun de komende jaren — maar de toon is duidelijk: onderwijs is weer prioriteit nummer één waardoor de trein aan bezuinigingen stopt.
FAQ
Waarom worden de bezuinigingen teruggedraaid?
Omdat het nieuwe kabinet onderwijs weer wil zien als investering, niet als kostenpost, en om eerder geplande kortingen ongedaan te maken.
Wat gebeurt er met de lerarentekorten?
Het akkoord investeert in professionalisering en aantrekkelijkere carrièremogelijkheden voor leraren.
Wordt het basisniveau van leerlingen verbeterd?
Ja, er komt extra focus op taal, rekenen en vroegtijdige aanpak van achterstanden.
Wat betekent dit voor mbo-studenten?
Het mbo krijgt meer stabiliteit, betere bedrijfsbanden en gelijke toegang tot voorzieningen als hogescholen en universiteiten.
Blijft onderwijsvrijheid bestaan?
Ja — Artikel 23 blijft intact, zodat ouders kunnen blijven kiezen voor een school die bij hun overtuiging past.